Thực hiện: Nguyễn Vỹ
Trong nhịp sống hối hả của du lịch hiện đại, homestay không chỉ là nơi dừng chân qua đêm mà đã trở thành một lời mời gọi chân thành, một cánh cửa mở ra thế giới tâm hồn và văn hóa bản địa, giúp chúng ta tạm gác lại phố thị xô bồ để tìm về những miền đất mộc mạc, nơi sự chân thành, ấm áp của tình người luôn hiện hữu. Hành trình ngược Quốc lộ 48, men theo những guồng quay con nước bên dòng sông Hiếu hiền hòa, qua cánh đồng Tả Chum xanh mướt, chúng tôi lạc bước vào “mường đẹp” huyền thoại – làng Thái cổ Hoa Tiến. Nơi đây, hồn cốt văn hóa Thái Quỳ Châu vẫn vẹn nguyên như thuở ban sơ, và giờ đây, bằng những mô hình homestay đầy tâm huyết, mảnh đất này đang mở rộng vòng tay, không chỉ để níu chân lữ khách mà còn để dệt nên những câu chuyện văn hóa bất tử, quảng bá hình ảnh tuyệt đẹp của xứ Nghệ đến bạn bè bốn phương.
Chúng tôi đặt chân đến bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ châu vào một buổi chiều muộn tháng năm. Trong ánh nắng hoàng hôn dần tắt, mặt trời dần khuất sau những ngọn núi cao, chỉ còn lại tiếng gà rừng và những chú bìm bịp gọi nhau tìm chỗ ngủ, những con chuồn chuồn đang vội vã tìm chốn đi về, đồng lúa trĩu bông cũng như đang cúi chào những người khách xa lạ. Hoa Tiến nằm ở đó, không khói bụi thành phố, không còi xe inh ỏi, chúng tôi được sống với cảnh quê yên bình nhưng không kém khang trang với những con đường hoa rải đầy màu sắc, những ngôi nhà sàn rộn tiếng cười vui. Thỉnh thoảng lại nghe réo dắt đôi câu dân ca, đôi tiếng khèn lá như muốn khoe với du khách về “tài sản nghệ thuật” của đồng bào Thái nơi đây.
Làng Hoa Tiến là một bản làng đặc trưng của người Thái Cổ, nơi 100% đồng bào dân tộc Thái sinh sống hiền hòa bên dòng sông Hiếu. Với 377 hộ gia đình và 1.824 nhân khẩu, bản vẫn giữ được hơn 300 ngôi nhà sàn theo kiến trúc truyền thống nguyên bản. Nhằm phát triển du lịch cộng đồng, hiện có 12 hộ đủ điều kiện phục vụ khách lưu trú, trong đó 7 nhà đã được nâng cấp thành homestay. Những căn nhà sàn truyền thống này có không gian rộng rãi, làm hoàn toàn bằng vật liệu tự nhiên với sàn lát gỗ Dổi bóng đẹp, mang lại cảm giác mát mẻ. Tập quán sinh hoạt trên sàn nhà được duy trì, vào mùa đông, du khách sẽ được trải nghiệm nghỉ ngơi trên những lớp đệm tự dệt ấm áp cùng chăn, khăn thổ cẩm tinh xảo do chính phụ nữ Thái làm ra.
Những ngày ở đây, chúng tôi được mặc trang phục Thái, được dệt thổ cẩm, được thưởng thức bữa ăn với các đặc sản như: Cá nướng, cơm lam nướng trong ống nứa nhỏ, rau giún, măng rừng, hoa đu đủ đực trần chín xào thơm và bát chẻo làm từ lá hẹ mang hương vị đặc trung của đồng bào mà không nơi nào có. Tất cả được bày biện khéo léo lên chiếc mâm đan bằng mây nhỏ xinh.
Trong ánh điện lung linh của đêm hội bản làng, chúng tôi hòa mình vào nhịp chày giã gạo rộn rã cùng dân bản. Dưới nếp nhà sàn xinh xắn, không gian bừng lên sức sống với những thanh âm Lăm, Khắp, Nhuôn, Xuối đậm đà bản sắc, ngân vang qua lời hát giao duyên, trường ca sử thi của các nghệ nhân. Nhịp chiêng, tiếng kèn, âm khắc luống trầm bổng lôi cuốn; những điệu múa cổ truyền uyển chuyển như kể chuyện ngàn đời. Đêm càng thêm nồng say khi du khách cùng giao lưu văn nghệ và thưởng thức những chum rượu cần ấm tình, làm say đắm lòng người.
Mỗi sớm mai ở bản, ánh nắng len lỏi qua ô cửa, đánh thức chúng tôi bằng những thanh âm lách cách, thầm thịch của con thoi trên khung cửi, cùng tiếng gà gáy vang vọng gọi vạn vật thức giấc sau một đêm dài tĩnh mịch. Ở Hoa Tiến, nghề dệt thổ cẩm đã trở thành một nét đẹp truyền thống. Không chỉ những người già, trung niên mà cả các cô bé chừng mười tuổi cũng đã thành thục với khung dệt. Những tấm thổ cẩm không đơn thuần là sự pha trộn của màu xanh cây rừng, màu hồng, đỏ của hoa hay màu vàng của nắng, mà là kết tinh của bàn tay khéo léo và sự kỳ công. Từng sợi chỉ được thêu dệt để tạo nên những khối hình học tròn xoe, vuông vắn sống động trên tấm vải. Ở đó, du khách sẽ cảm nhận được tình yêu, niềm đam mê và cả tâm hồn của người phụ nữ Thái Việt Nam gửi gắm vào từng đường kim, mũi chỉ.”
Khi được trải lòng về nghề dệt thổ cẩm, bà Hà Thị Tâm cho biết: “ Nghề dệt thổ cẩm chủ yếu do thế hệ trước truyền lại, có những thời điểm tưởng chừng bị mai một do sự phát triển của cuộc sống hiện đại. Tuy nhiên mấy năm gần đây thông qua các lớp tập huấn, đào tạo nghề do ngành Văn hóa địa phương tổ chức, cùng với sự phát triển của Homestay đã thu hút nhiều hội viên phụ nữ tham gia, tạo ra các sản phẩm mang tính hàng hóa mang lại giá trị thu nhập cao. Được cầm trên tay chính sản phẩm của mình làm ra giới thiệu cho du khách, khẳng định được những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc với bạn bè bốn phương bà con nơi đây ai cũng cảm thấy hạnh phúc, ý nghĩa”. Nhờ có mô hình homestay mà nhiều gia đình ở làng Hoa Tiến có được công ăn việc làm ổn định, sản phẩm sạch từ nông nghiệp làm ra được các hộ kinh doanh mô hình này tiêu thụ, đồng thời góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của bản làng”.
Nắm bắt được nhu cầu của du khách, đến nay làng Hoa Tiến đã có 7 gia đình kinh doanh mô hình Homestay, mỗi năm họ đón khoảng 3000 lượt khách đến tham quan và lưu trú, riêng gần 6 tháng đầu năm 2024 toàn làng đã đón hơn 3.700 lượt du khách gần xa, thu về 443 triệu đồng. Đây là một dấu hiệu đáng mừng đối với địa phương nói chung và các hộ dân kinh doanh mô hình này nói riêng.
Nói về Homestay, đồng chí Sầm Văn Túc – Phó chủ tịch UBND xã Châu Tiến cho biết: “Trong khi phát triển nông nghiệp, công nghiệp gặp nhiều khó khăn thì việc đẩy mạnh du lịch cộng đồng, khai thác giá trị văn hóa truyền thống được xem là hướng đi mới tạo sinh kế bền vững cho đồng bào trong toàn xã nói chung và làng Hoa Tiến nói riêng. Mặc dù tài nguyên du lịch phong phú, tuy nhiên việc phát triển du lịch cộng đồng ở Hoa Tiến vẫn còn chậm bởi chưa có hướng dẫn và tiêu chuẩn cụ thể. Vì vậy, chính quyền địa phương cũng rất trăn trở để xây dựng nhiều chính sách hỗ trợ cho bà con dân bản được tiếp cận và đẩy mạnh phát triển mô hình một cách chuyên nghiệp, nhằm tạo công ăn việc làm, tăng thêm thu nhập và góp phần bảo tồn, phát huy nét văn hóa đặc sắc, riêng biệt của Dân tộc. Chúng tôi sẽ sát cánh cùng bà con nâng cao giá trị những sản phẩm bà con làm ra, phát huy hết tiềm năng và vẻ đẹp mà Hoa Tiến vốn có. Hỗ trợ người dân phát triển mạnh mô hình homestay để tạo việc làm, thu nhập ổn định và góp phần gìn giữ, phát huy nét văn hóa của đồng bào”.
Trong khoảnh khắc chia tay, dư vị ngọt ngào của những ngày “ăn cùng, ở cùng” với bà con bản Hoa Tiến vẫn vẹn nguyên trong ký ức mỗi người. Những cánh tay vẫy chào dần khuất xa, nhưng sự chân thành, những nụ cười ấm áp của người Thái hiền hòa, mến khách thì còn đọng mãi. Với mô hình du lịch cộng đồng đặc trưng này, Hoa Tiến đã và đang khẳng định vị thế là một điểm đến hấp dẫn, hứa hẹn níu chân du khách trong nước và quốc tế, mở ra một chương mới đầy tiềm năng cho du lịch vùng cao xứ Nghệ./.
